Bài 5 HÔ HẤP TẾ BÀO, TI-THỂ, LÒ NHIỆT HẠCH

I- Tế bào, ti thể

Tế bào có 3 thành phần, là màng, chất bào tương, và nhân. Nhân thì khá đặc. Màng là 1 lớp mỡ kép. Phần bào tương không lỏng toẹt, mà có rất nhiều cục nhỏ (lổn nhổn, như canh rau-khoai-xương) gọi là bào quan (organelle, cơ quan của tế bào).

Ti thể là 1 loại bào quan trong số đó, có chức năng là máy hô hấp tạo năng lượng chính, sống còn cho tế bào.
*

II- Ti thể là nơi hô hấp tế bào

Còn nhớ, mẩu 2 C là acetyl-CoA, được ti-thể "xay thô" ở "cối" Krebs, ra 1 ATP và 3 NADH và 1 FADH2.

NADH và FADH2 tiếp tục được ti-thể "xay mịn", cho ra nước (H2O) và 2,5 ATP (FADH2 thì 1,5 ATP).

Tổng cộng 2 C cho ra 10 ATP.

- Tinh bột: 1 phân tử glucose có 6 C, bẻ đôi, được 2 mẩu 3 C là pyruvate, 2 mẩu này bị vặt đầu tiếp thành 2 mẩu 2 C là acetyl-CoA.
Riêng 2 mẩu 2 C này cho 20 ATP nhờ ti thể.

- Mỡ: 1 phân tử axit béo như palmitate có 18 C, sẽ được 9 mẩu acetyl-CoA. Một phân tử mỡ trung tính được 3 axit béo dài ngắn khác nhau và 1 glycerol 3 C, sẽ ra 1 acetyl-CoA

- Đạm: 1 phân tử axit amin, thường là ngắn, sẽ được 1 hoặc 2 hoặc 3 mẩu acetyl-CoA.

Số lượng ti thể trong mỗi tế bào thì tùy loại mô. VD, tế bào hồng cầu thì không có ti-thể, trong khi tế bào gan có thể có hơn 2000 cái.

Vì tạo ra nhiều ATP, có thể ví ti-thể là lò nhiệt hạch của TB.
*

III- Ti thể và tập luyện

Ti thể được sinh ra liên tục, do hoóc-môn điều khiển, tùy nhu cầu năng lượng của cơ thể.

Nếu lao động nặng thường xuyên, hoóc-môn sẽ được tạo ra, và bảo tế bào sinh ra ti-thể.

Trái lại, nếu chơi rỗi sẽ ít ti-thể, khi bất chợt cần (chạy nhanh chẳng hạn) sẽ nhanh kiệt năng lượng, và tạo axit lactic trong tế bào cơ, gây đau, do tế bào không “hít” được oxy (có đủ ti-thể đâu, mà hít).

Khi tập thể dục nhiều, nhất là môn nặng như cử tạ, gym, đo thấy số ti-thể trong tế bào nhiều lên gấp hàng chục lần so khi rỗi. Thế mới tăng sức bền được chứ. Và, mới không đau cơ khi tập, chứ. Thì mới bõ công khó nhọc, chứ.

Ăn chế độ ăn giảm cân, nếu chăm luyện tập, không chỉ thon-đẹp-dẻo-dai, mà việc “đốt” mỡ sẽ hiệu quả hơn, chính nhờ số ti-thể tăng gấp bội, vì bẻ gãy phân tử axit béo là ở ti-thể

(Bài “Beta oxy hóa” tại:

http://www.facebook.com/www.drvienketo/posts/2103554809867403/).

Tất nhiên, đừng mơ, đang dưng, “nó” đi đốt: thế nhiệt đốt biết đổ đi đâu.

Nhưng, nằm chờ đốt là có thật. Xem bài "Chuyển hóa cơ bản là gì", tại:

http://www.facebook.com/www.drvienketo/posts/2166333160256234/

Đừng ép cân khổ sở bằng tập, dày vò cơ thể, và tốn thời gian, vì nhảy dây LIÊN TỤC KHÔNG NGHỈ 1 giờ mới đốt được 70 g mỡ (630 Calo).

(Xem Bài 61
TẬP HAY KHÔNG TẬP, That's NOT the question!
http://www.facebook.com/www.drvienketo/posts/2313246628898219/)

Nhưng ăn giảm cân lại nên gắng tập thể dục, để vừa hao bớt mỡ do tập, vừa tăng ti-thể giúp đốt hiệu quả. Hai điều này không mâu thuẫn. Nghĩa là vẫn cần tập vừa phải, chứ đừng kì vọng ở số giờ tập, mà hãy kì vọng ở đốt mỡ hiệu quả, và ở ăn đúng.

Điều gay go là, càng tập càng thích ăn. Càng ăn quả ngọt càng muốn ăn thêm, ăn mãi => tập nhẹ nhàng vừa phải thôi.

Chỉ ăn chế độ keto đúng, mới hết cơn thèm ăn. Và chỉ keto đúng mới đốt mỡ bắt buộc trong trạng thái ketosis. Nếu chỉ ăn Low-carb mà không thắt chặt thì khó mà đẩy được tế bào vào ketosis.

BS Viễn.
__________________________

P/S - nếu copy, nhớ ghi nguồn.

Để vào đọc tất các bài, ấn vào dòng link đậm dưới đây:

http://www.facebook.com/www.drvienketo/posts/2235566283332921/

Bình luận